01Kiến thức cần nhớ
1. Các tiên đề liên thuộc
Trong không gian ta dùng điểm, đường thẳng, mặt phẳng; mặt phẳng được kí hiệu , , hoặc theo ba điểm như .
Từ T2 suy ra ba cách xác định một mặt phẳng:
- Ba điểm không thẳng hàng.
- Một đường thẳng và một điểm không thuộc đường thẳng đó.
- Hai đường thẳng cắt nhau (hoặc hai đường thẳng song song, xem bài 3).
Trong mặt phẳng, mọi kết quả của hình học phẳng (Thales, đường trung bình, Menelaus, …) vẫn dùng được, với điều kiện các điểm và đường thẳng đang xét cùng nằm trong một mặt phẳng.
2. Hình chóp và tứ diện
Hình chóp : đỉnh nằm ngoài mặt phẳng của đa giác đáy ; các mặt bên là tam giác . Tứ diện là hình chóp tam giác: bốn đỉnh không đồng phẳng, bốn mặt là tam giác, sáu cạnh. Bất kì đỉnh nào cũng có thể coi là đỉnh chóp.
3. Vị trí tương đối
Hai đường thẳng , trong không gian có đúng một trong bốn vị trí:
| Vị trí | Điểm chung | Đồng phẳng? |
|---|---|---|
| Cắt nhau | đúng một | có |
| Song song | không có | có |
| Trùng nhau | vô số | có |
| Chéo nhau | không có | không |
Đường thẳng và mặt phẳng : cắt nhau (đúng một điểm chung), song song (không có điểm chung, kí hiệu ), hoặc nằm trong ().
Hai mặt phẳng , : cắt nhau (theo một giao tuyến), song song (không có điểm chung, ), hoặc trùng nhau.
4. Giao tuyến và giao điểm
Hai mặt phẳng phân biệt , cắt nhau theo một đường thẳng, nên để tìm giao tuyến chỉ cần hai điểm chung phân biệt. Với đường thẳng và mặt phẳng thì giao điểm (nếu có) là điểm chung duy nhất; cách tìm xem bài 2.
Chọn một cặp mặt phẳng rồi xoay hình: giao tuyến luôn đi qua hai điểm chung. Với (SAB) và (SCD), điểm chung thứ hai là E, nằm ngoài hình chóp.
02Tóm tắt
| Nội dung | Ghi nhớ |
|---|---|
| Xác định mặt phẳng | 3 điểm không thẳng hàng; đường thẳng + điểm ngoài; hai đường cắt nhau hoặc song song |
| Hai đường thẳng | cắt, song song, trùng, chéo nhau (không đồng phẳng) |
| Giao tuyến | cần hai điểm chung phân biệt |
| Cách lấy điểm chung | giao của hai đường thẳng cùng đồng phẳng, mỗi đường thuộc một mặt phẳng |
| Đếm mặt phẳng | trừ phần trùng |