Phương pháp · Nhiệt dung riêng và cân bằng nhiệt · Vật lý 12

01Phương pháp giải theo dạng

Đổi đơn vị: khối lượng về kg, nhiệt lượng về J.
Xác định $t_1$ , $t_2$ , tính $\Delta t=t_2-t_1$ (không lấy $t_2$ thay cho $\Delta t$ ).
Dùng $Q=mc\Delta t$ rồi giải ẩn cần tìm: $m=\dfrac{Q}{c\Delta t}$ , $\Delta t=\dfrac{Q}{mc}$ , $c=\dfrac{Q}{m\Delta t}$ .
So sánh hai vật nhận cùng $Q$ : vật có $mc$ nhỏ hơn nóng lên nhiều hơn.

Liệt kê các vật, $m$ , $c$ , nhiệt độ đầu; xác định vật nào nóng, vật nào lạnh (cùng thể, không chuyển thể).
Gọi $t$ là nhiệt độ cuối chung. Viết $Q_{\text{toả}}=Q_{\text{thu}}$ với mọi hiệu nhiệt độ dương ( $t_{\text{đầu}}-t$ cho vật nóng, $t-t_{\text{đầu}}$ cho vật lạnh).
Giải $t$ (hoặc ẩn khác: $c$ , $m$ , nhiệt độ đầu).
Kiểm: $t_{\text{lạnh}}<t<t_{\text{nóng}}$ . Nếu có hao phí $x\%$ ra môi trường: $Q_{\text{thu}}=(1-x)\,Q_{\text{toả}}$ .
Bình chứa (nhiệt lượng kế) có nhiệt dung thì cộng vào vế vật lạnh như một vật nữa.

Tính $Q_{\text{ích}}=mc\Delta t$ (nước, đổi kg, tính $\Delta t$ ).
Viết $H=\dfrac{Q_{\text{ích}}}{P\tau}$ (đổi $\tau$ ra giây).
Giải ẩn cần: $\tau=\dfrac{Q_{\text{ích}}}{HP}$ , $P=\dfrac{Q_{\text{ích}}}{H\tau}$ , $H=\dfrac{Q_{\text{ích}}}{P\tau}$ .
Điện năng tiêu thụ là $P\tau$ , không phải $Q_{\text{ích}}$ . Tiền điện: kWh $\times$ giá.

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Để khối lượng bằng gam	$c$ tính theo kg	Đổi g $\to$ kg
Dùng $t_2$ thay cho $\Delta t$	$Q$ tỉ lệ với độ tăng nhiệt độ	Luôn trừ $t_2-t_1$
Để $\Delta t<0$ ở cả hai vế rồi cho $Q_{\text{toả}}=-Q_{\text{thu}}$ lộn dấu	Dễ nhầm dấu, nghiệm vô lí	Viết hai vế dương
Không kiểm nghiệm $t$ nằm giữa hai nhiệt độ đầu	$t$ ngoài khoảng là sai	Luôn thử
Nhân hiệu suất sai vế	$Q_{\text{ích}}=H\cdot Q_{tp}$	$\tau=\dfrac{mc\Delta t}{HP}$
Quên đổi phút sang giây	Công suất tính theo J/s	$1$ phút $=60$ s
Quên nhiệt dung của bình	Bình cũng thu nhiệt	Thêm $m_bc_b$ vào vế thu