Phương pháp · Định luật Charles, đẳng áp, đẳng tích và đồ thị · Vật lý 12

01Phương pháp giải theo dạng

Xác định áp suất không đổi (khí dưới pít-tông tự do, bóng bay ở khí quyển) và lượng khí không đổi.
Đổi $t$ sang $T=t+273$ cho cả hai trạng thái.
Viết $\dfrac{V_1}{T_1}=\dfrac{V_2}{T_2}$ và tính đại lượng cần tìm.
Bài cho phần trăm ("thể tích tăng $20\%$ "): $V_2=1{,}2V_1\Rightarrow T_2=1{,}2T_1$ ; nhớ đổi $T_2$ về $t_2$ nếu đề hỏi độ C.

Với mỗi đoạn của đồ thị, nhận ra quá trình bằng hình dạng (bảng ở mục 4).
Lập bảng trạng thái $(p,V,T)$ tại các điểm mốc: dùng các đại lượng đề cho; các đại lượng chưa biết suy ra từ $\dfrac{pV}{T}=\text{hằng số}$ (bài 4).
Vẽ sang hệ trục mới bằng cách chấm các điểm mốc rồi nối theo kiểu quá trình (đẳng nhiệt trên $p$ – $V$ là hypebol, còn ở hệ khác là đoạn thẳng).
Kiểm: điểm gốc và điểm cuối phải trùng nhau ở mọi hệ trục; đường thẳng "qua gốc" phải thật sự hướng về $O$ khi kéo dài.

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Dùng $t$ ( $^\circ$ C) thay $T$	Các tỉ lệ chỉ đúng với $T$	Đổi $T=t+273$ trước mọi phép chia
Cho $V\sim t$	$V\sim T$ ; đường $V$ – $t$ không qua gốc	Nhớ mốc $-273\,^\circ\text{C}$
Quên điều kiện áp suất (hoặc thể tích) không đổi	Công thức chỉ đúng trong điều kiện đó	Nêu rõ quá trình trước khi viết
Nhầm đẳng áp với đẳng tích	Đẳng tích: $p\sim T$ , đẳng áp: $V\sim T$	Quá trình giữ đại lượng nào?
Coi đường thẳng qua gốc trên $p$ – $V$ là đẳng nhiệt	Đẳng nhiệt là hypebol	Xem bảng đồ thị
Trục $t$ mà tưởng gốc là $0\,\text{K}$	Gốc của $t$ ứng với $273$ K	Chú ý $-273\,^\circ\text{C}$