Phương pháp · Vật trên ván: không trượt và trượt · Vật lý 10

01Phương pháp giải theo dạng

Xác định lực $F$ tác dụng lên vật nào và sàn có ma sát không.
Tính gia tốc lớn nhất của vật trên ván nhờ ma sát nghỉ: $a_{max}=\mu g$ (nếu vật bị ván kéo theo), hoặc $a_{max}=\dfrac{\mu mg}{M}$ (nếu ván bị vật kéo theo).
Gia tốc của cả hệ khi dính nhau: $a=\dfrac{F}{m+M}$ (sàn nhẵn). Đặt $a\le a_{max}$ .
Suy ra điều kiện của $F$ (hoặc $\mu\ge a/g$ nếu bài hỏi hệ số ma sát). Nhớ tổng khối lượng trong $F\le(m+M)a_{max}$ .

Thử dính nhau: $a=\dfrac{F}{m+M}$ . Nếu $a\le\mu g$ (khi kéo ván) hay không vượt ngưỡng tương ứng: không trượt, $f=ma$ .
Nếu vượt: chọn chiều dương, viết hai phương trình với ma sát trượt $\mu mg$ (trực đối): $ma_1=F-\mu mg$ , $Ma_2=\mu mg$ .
Gia tốc tương đối $a_{rel}=a_1-a_2$ ; thời gian rời ván $t=\sqrt{2L/a_{rel}}$ .
Kiểm tra: $a_1>a_2$ (vật trượt về phía trước), tổng lực lên hệ bằng $F$ : $ma_1+Ma_2=F$ .

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Dùng $F\le\mu mg$	Bỏ qua khối lượng ván	$F\le(m+M)a_{max}$
Không thử điều kiện trượt	Dùng sai phương trình	Thử dính nhau trước
Cùng gia tốc cho hai vật khi đã trượt	Ma sát trượt làm gia tốc khác	Viết hai phương trình riêng
Quên phản lực ma sát lên ván	Hai ma sát là cặp trực đối	Vẽ cả hai mũi tên
Nhầm vật nào chịu $F$	Thay đổi $a_{max}$	Vẽ hình, ghi tên lực
Dùng ma sát nghỉ $\mu mg$ khi vật không trượt	Ma sát nghỉ chỉ bằng $ma$	$f=ma\le\mu mg$