Phương pháp · Cân bằng của chất điểm và mặt phẳng nghiêng · Vật lý 10

01Phương pháp giải theo dạng

Vẽ hình, đánh dấu chất điểm (điểm nút), vẽ mọi lực tác dụng lên nó: trọng lực, các lực căng dây (dọc dây, hướng ra khỏi điểm nút), phản lực (nếu có tường).
Chọn hệ trục $Oxy$ thuận lợi (thường ngang – đứng).
Viết $\sum F_x = 0$ và $\sum F_y = 0$ ; chú ý góc đo từ phương nào để chọn $\sin$ hay $\cos$ .
Giải hệ hai phương trình (hoặc dùng tam giác lực và định lí sin, côsin).
Kiểm tra: đối xứng thì hai lực căng bằng nhau; dây càng xoè, lực căng càng lớn.

Vẽ $\vec P$ và $\vec N$ ; chọn $Ox$ dọc dốc (chiều dương theo chiều gia tốc dự kiến), $Oy$ vuông góc.
Phân tích $\vec P$ : $P_x = mg\sin\alpha$ , $P_y = mg\cos\alpha$ (góc $\alpha$ nằm giữa $\vec P$ và trục $Oy$ ).
Theo $Oy$ : $N = mg\cos\alpha$ . Theo $Ox$ : $ma = mg\sin\alpha$ (khi vật đi xuống) hay $ma = -mg\sin\alpha$ (khi chiều dương hướng lên mà vật chuyển động lên dốc).
Nối động học: $v^2 - v_0^2 = 2as$ , $v = v_0 + at$ , $s = v_0t + \dfrac12at^2$ .

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Cho $T = mg/2$ khi hai dây xiên	Mỗi dây chỉ chịu thành phần đứng bằng $mg/2$ , còn lực căng là $\dfrac{mg}{2\cos\alpha}$	Viết phương trình cân bằng đứng có $\cos\alpha$
Nhầm góc so với phương ngang và phương đứng	Hoán đổi $\sin$ và $\cos$	Vẽ tam giác vuông nhỏ, nhìn góc ở đâu
Cho $N = mg$ trên mặt nghiêng	$N = mg\cos\alpha$	Chiếu lên phương vuông góc mặt nghiêng
Nhầm $a = g\cos\alpha$	Thành phần dọc dốc là $mg\sin\alpha$	Kiểm tra: $\alpha = 0$ phải cho $a = 0$
Quên đổi chiều dương khi vật đi lên dốc	Gia tốc mang dấu âm	Ghi rõ chiều dương trước khi viết phương trình
Vẽ lực căng hướng vào vật (đẩy)	Dây chỉ kéo	Lực căng hướng dọc dây, từ vật ra điểm treo