Oxide, hydroxide trong chu kì và định luật tuần hoàn

Nguyên tố $\mathrm{P}$ ($Z = 15$). Nêu hoá trị cao nhất với oxygen, công thức oxide cao nhất, hydroxide, hợp chất khí với hydrogen và tính chất.

Giải. $[\mathrm{Ne}]3s^23p^3$: chu kì $3$, nhóm $\mathrm{VA}$. Hoá trị cao nhất với $\mathrm{O}$ là $5$: oxide $\mathrm{P_2O_5}$ (acid), hydroxide $\mathrm{H_3PO_4}$ (acid trung bình). Hợp chất khí với hydrogen có hoá trị $8 - 5 = 3$: $\mathrm{PH_3}$.

Sắp xếp theo tính acid tăng dần: $\mathrm{H_3PO_4}$, $\mathrm{H_2SO_4}$, $\mathrm{HClO_4}$, $\mathrm{H_2SiO_3}$.

Giải. Các nguyên tố $\mathrm{Si}$, $\mathrm{P}$, $\mathrm{S}$, $\mathrm{Cl}$ cùng chu kì $3$; tính acid của hydroxide tăng từ trái sang phải: $\mathrm{H_2SiO_3} < \mathrm{H_3PO_4} < \mathrm{H_2SO_4} < \mathrm{HClO_4}$.

So sánh tính base của $\mathrm{KOH}$, $\mathrm{NaOH}$, $\mathrm{LiOH}$.

Giải. Cùng nhóm $\mathrm{IA}$: $\mathrm{Li}$, $\mathrm{Na}$, $\mathrm{K}$ theo chiều từ trên xuống, tính kim loại tăng nên tính base của hydroxide tăng: $\mathrm{LiOH} < \mathrm{NaOH} < \mathrm{KOH}$.

Cho $X$ ($Z = 11$), $Y$ ($Z = 12$), $T$ ($Z = 13$). Xét đúng hay sai: a) Bán kính nguyên tử $X > Y > T$. b) Độ âm điện $X < Y < T$. c) $\mathrm{Y(OH)_2}$ có tính base mạnh hơn $\mathrm{XOH}$. d) Oxide cao nhất của $T$ là $\mathrm{T_2O_3}$, có tính lưỡng tính.

Giải. Ba nguyên tố là $\mathrm{Na}$, $\mathrm{Mg}$, $\mathrm{Al}$ cùng chu kì $3$. a) Đúng: bán kính giảm theo $Z$ ($186 > 160 > 143$ pm). b) Đúng: độ âm điện tăng theo $Z$ ($0{,}93 < 1{,}31 < 1{,}61$). c) Sai: $\mathrm{NaOH}$ là base mạnh hơn $\mathrm{Mg(OH)_2}$ vì $\mathrm{Na}$ đứng trước $\mathrm{Mg}$. d) Đúng: $\mathrm{Al_2O_3}$ lưỡng tính.

Nguyên tố $X$ thuộc cùng nhóm với chlorine, ở chu kì $4$. Dự đoán tính chất của $X$.

Giải. Cùng nhóm $\mathrm{VIIA}$, chu kì $4$ là bromine. Có $7$ electron lớp ngoài nên là phi kim, hoá trị cao nhất với oxygen $7$ (oxide cao nhất có công thức dạng $\mathrm{R_2O_7}$), hợp chất với hydrogen là $\mathrm{HBr}$, tính phi kim yếu hơn chlorine.