NLH · 0135 phút

Phản ứng toả nhiệt, thu nhiệt và phương trình nhiệt hoá học

Dấu ΔrH, nhân hệ số, đảo chiều, kJ

01Phương pháp giải theo dạng

Dạng: Phân biệt phản ứng toả nhiệt, thu nhiệt

Nếu đề cho $\Delta_rH$ : đọc dấu. Âm là toả nhiệt, dương là thu nhiệt.
Nếu đề cho hiện tượng: cốc hay ống nghiệm nóng lên thì toả nhiệt ( $\Delta_rH<0$ ); lạnh đi, có hơi nước đọng, đóng băng ở thành cốc thì thu nhiệt ( $\Delta_rH>0$ ).
Nếu đề cho chiều ngược lại: đổi dấu. Thuận toả nhiệt thì nghịch thu nhiệt.
Không dùng "cần đun nóng" để kết luận thu nhiệt: nhiều phản ứng toả nhiệt vẫn cần mồi lửa (xem bài sau về năng lượng hoạt hoá).

Dạng: Đổi đơn vị nhiệt

Viết đơn vị cần đổi và đơn vị đích.
Nhân với tỉ số bằng $1$ có đơn vị đích ở trên (ví dụ $\dfrac{1000\ \text{J}}{1\ \text{kJ}}$ ) để đơn vị cũ triệt tiêu.
Làm tròn theo số chữ số có nghĩa của dữ kiện.

Dạng: Phương trình nhiệt hoá học: nhân hệ số, đảo chiều, theo 1 mol

Xác định phương trình mới so với phương trình gốc: nhân với số nào, có đảo chiều không.
Nhân $\Delta_rH$ gốc với đúng số đó; đảo chiều thì thêm một lần đổi dấu.
Muốn $\Delta_rH$ theo $1$ mol một chất: chia $\Delta_rH$ cho hệ số của chất đó.
Ghi lại trạng thái các chất.

02Lỗi hay gặp

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Cho rằng toả nhiệt nghĩa là $\Delta_rH>0$	$\Delta_rH$ tính theo năng lượng của hệ: hệ mất nhiệt thì âm	Toả nhiệt = hệ mất năng lượng = dấu âm
Nhầm "cần đun nóng" với "thu nhiệt"	Phản ứng toả nhiệt vẫn có thể cần nhiệt độ ban đầu để bắt đầu	Kết luận bằng dấu $\Delta_rH$ , không bằng điều kiện phản ứng
Chia hệ số nhưng không chia $\Delta_rH$	$\Delta_rH$ gắn với đúng hệ số của phương trình	Mọi thay đổi trên phương trình cũng làm trên $\Delta_rH$
Quên đổi dấu khi đảo chiều	Phản ứng nghịch có năng lượng ngược lại	Viết ra "đảo chiều: $\times(-1)$ "
Bỏ trạng thái chất, dùng nhầm $\mathrm{H_2O(g)}$ và $\mathrm{H_2O(l)}$	Hai trạng thái cho $\Delta_rH$ khác nhau	Ghi $\mathrm{(g)}$ , $\mathrm{(l)}$ ngay khi viết phương trình
Nhân thay vì chia khi đổi J sang kJ	$1\ \text{kJ}$ lớn hơn $1\ \text{J}$ nên số kJ nhỏ hơn	Viết tỉ số có đơn vị, để đơn vị cũ triệt tiêu

Tiếp theoVí dụ →