Phương pháp · Số oxi hoá · Hoá học 10

01Phương pháp giải theo dạng

Viết công thức, nếu là ion thì ghi điện tích.
Gán số oxi hoá cho nguyên tố đã biết (O $-2$ , H $+1$ , kim loại IA/IIA, F, Al), ghi chú các ngoại lệ (peroxide, hydride).
Gọi $x$ là số oxi hoá cần tìm, tính tổng: $\text{(chỉ số)} \times \text{(số oxi hoá)}$ của mọi nguyên tử.
Đặt tổng bằng $0$ (phân tử) hoặc bằng điện tích ion, giải $x$ .
Kiểm tra: $x$ có nằm trong khoảng từ số oxi hoá thấp nhất đến cao nhất của nguyên tố không?

Giải $x$ như dạng trên, không ép $x$ phải nguyên: đó là số oxi hoá trung bình.
Nếu đề cho cấu tạo hoặc cách chia nhóm (ion, nhóm nguyên tử), gán số oxi hoá cho từng nguyên tử, rồi lấy trung bình để kiểm tra.
Với ion đa nguyên tử gồm nhiều nhóm, tách nhóm rồi tính từng nhóm trước.
Không dùng số oxi hoá trung bình để kết luận "nguyên tử có số oxi hoá phân số": mỗi nguyên tử luôn có số oxi hoá nguyên.

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Quên nhân chỉ số nguyên tử (ví dụ Cr trong $\mathrm{K_2Cr_2O_7}$ lấy $x$ thay vì $2x$ )	Tổng là tổng của mọi nguyên tử	Viết rõ $\text{chỉ số} \times \text{số oxi hoá}$
Viết $+2$ cho điện tích ion hay $2+$ cho số oxi hoá	Hai cách viết khác nhau	Số oxi hoá: dấu trước; điện tích ion: số trước
Cho O luôn $-2$ kể cả trong $\mathrm{H_2O_2}$	Peroxide có O $-1$	Kiểm tra có liên kết O–O không
Cho H luôn $+1$ kể cả trong $\mathrm{NaH}$	Với kim loại, H nhận electron	H với kim loại: $-1$
Cho rằng số oxi hoá luôn là số nguyên	Số trung bình có thể phân số	Chỉ nguyên tử đơn lẻ mới nguyên
Nhầm số oxi hoá với hoá trị	Hoá trị không mang dấu, số oxi hoá có dấu và có thể bằng $0$	Xem Mở rộng
Coi $\mathrm{Fe_3O_4}$ có Fe $+3$	Tổng $3 \times 3 = 9 \ne 8$	Giải từ tổng, được $+\dfrac{8}{3}$