Phương pháp · Phản ứng oxi hoá – khử, chất oxi hoá và chất khử · Hoá học 10

01Phương pháp giải theo dạng

Xác định số oxi hoá của mọi nguyên tố ở hai vế (bài 1).
Nếu có nguyên tố đổi số oxi hoá: là phản ứng oxi hoá – khử; nếu không: không phải.
Nguyên tố có số oxi hoá tăng: chất chứa nó là chất khử (bị oxi hoá). Nguyên tố có số oxi hoá giảm: chất chứa nó là chất oxi hoá (bị khử).
Một chất có thể vừa đóng cả hai vai (ví dụ $\mathrm{H_2O_2}$ ); nếu đề hỏi, xét từng nguyên tử.
Trong chất dư hoặc môi trường (acid, nước), chỉ ghi vai trò của chất có nguyên tố đổi số oxi hoá.

Xác định cặp "trước, sau" của nguyên tố đổi số oxi hoá (ví dụ $\mathrm{Zn}$ rồi $\mathrm{Zn^{2+}}$ ).
Chất khử: viết nhường $e$ ở vế phải (số $e$ bằng độ tăng số oxi hoá). Chất oxi hoá: viết nhận $e$ ở vế trái.
Cân bằng số nguyên tử (nhân đúng chỉ số, ví dụ $\mathrm{2Br^-} \rightarrow \mathrm{Br_2} + 2e$ ).
Kiểm tra điện tích hai vế bằng nhau.
Số electron nhường $=$ số electron nhận khi cộng hai bán phản ứng (nhân hệ số nếu cần).

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Nhầm "chất oxi hoá" với "chất bị oxi hoá"	Chất oxi hoá bị khử	Nhớ "khử cho, O nhận"
Coi $\mathrm{NaOH} + \mathrm{HCl}$ là oxi hoá – khử vì có "acid, base"	Không nguyên tố nào đổi số oxi hoá	Luôn tính số oxi hoá trước
Viết $e$ ở vế sai (nhường mà viết bên trái)	Chất khử nhường $e$ nên $e$ ở sản phẩm	Khử: $e$ ở vế phải; oxi hoá: $e$ ở vế trái
Không cân bằng điện tích bán phản ứng	Tổng điện tích hai vế phải bằng nhau	Kiểm: vế trái $=$ vế phải
Nhầm số $e$ của Fe thành $3$ khi tạo $\mathrm{Fe^{2+}}$	$\mathrm{Fe}\rightarrow\mathrm{Fe^{2+}}$ nhường $2e$ ; $\mathrm{Fe}\rightarrow\mathrm{Fe^{3+}}$ nhường $3e$	Đếm theo độ tăng số oxi hoá
Bỏ qua phản ứng hoá hợp có đơn chất	$\mathrm{2Na} + \mathrm{Cl_2}$ có $e$ chuyển	Có đơn chất tham gia thường là oxi hoá – khử