Ví dụ · Phản ứng oxi hoá – khử, chất oxi hoá và chất khử · Hoá học 10

Ví dụ 1 (nhận biết, chất oxi hoá và chất khử)

Cho phản ứng $\mathrm{Fe} + \mathrm{2HCl} \rightarrow \mathrm{FeCl_2} + \mathrm{H_2}$ . Chỉ ra chất khử, chất oxi hoá.

Giải. Fe: $0 \rightarrow +2$ (tăng), nên Fe là chất khử, bị oxi hoá. H trong HCl: $+1 \rightarrow 0$ (giảm), nên HCl là chất oxi hoá, bị khử. Cl giữ $-1$ .

Ví dụ 2 (không phải oxi hoá – khử)

Phản ứng $\mathrm{NaOH} + \mathrm{HCl} \rightarrow \mathrm{NaCl} + \mathrm{H_2O}$ có phải oxi hoá – khử không?

Giải. Na $+1 \rightarrow +1$ ; O $-2 \rightarrow -2$ ; H $+1 \rightarrow +1$ ; Cl $-1 \rightarrow -1$ . Không nguyên tố nào đổi, nên không phải. Đây là phản ứng trao đổi ion, không có electron chuyển.

Ví dụ 3 (bán phản ứng của kim loại)

Viết hai bán phản ứng và phương trình ion của $\mathrm{Zn}$ với dung dịch chứa $\mathrm{Cu^{2+}}$ .

Giải. Oxi hoá: $\mathrm{Zn} \rightarrow \mathrm{Zn^{2+}} + 2e$ . Khử: $\mathrm{Cu^{2+}} + 2e \rightarrow \mathrm{Cu}$ . Số electron nhường $=$ nhận $= 2$ , cộng lại: $\mathrm{Zn} + \mathrm{Cu^{2+}} \rightarrow \mathrm{Zn^{2+}} + \mathrm{Cu}$ .

Ví dụ 4 (phi kim và halide)

Viết bán phản ứng cho $\mathrm{Cl_2} + \mathrm{2NaBr} \rightarrow \mathrm{2NaCl} + \mathrm{Br_2}$ .

Giải. Chất khử là $\mathrm{Br^-}$ : $\mathrm{2Br^-} \rightarrow \mathrm{Br_2} + 2e$ (nhân $2$ vì phân tử $\mathrm{Br_2}$ có $2$ nguyên tử). Chất oxi hoá là $\mathrm{Cl_2}$ : $\mathrm{Cl_2} + 2e \rightarrow \mathrm{2Cl^-}$ . Mỗi vế nhường $2e$ , nhận $2e$ .

Bước 1 / 4

Phản ứng

C l_{2} + 2NaBr \to 2NaCl + B r_{2}

. Số oxi hoá: Cl

0 \to - 1

, Br

- 1 \to 0

; Na giữ

+ 1

.

Ví dụ 5 (số electron khác nhau, cùng một chất)

Viết bán phản ứng của $\mathrm{Fe}$ với $\mathrm{Fe^{3+}}$ tạo $\mathrm{Fe^{2+}}$ và cân bằng.

Giải. Oxi hoá: $\mathrm{Fe} \rightarrow \mathrm{Fe^{2+}} + 2e$ . Khử: $\mathrm{Fe^{3+}} + e \rightarrow \mathrm{Fe^{2+}}$ ; để nhận $2e$ cần nhân $2$ : $\mathrm{2Fe^{3+}} + 2e \rightarrow \mathrm{2Fe^{2+}}$ . Cộng: $\mathrm{Fe} + \mathrm{2Fe^{3+}} \rightarrow \mathrm{3Fe^{2+}}$ (điện tích: $+6 = +6$ ).

Ví dụ 6 (một chất, hai vai tuỳ chất kia)

$\mathrm{SO_2}$ đóng vai trò gì trong hai phản ứng $\mathrm{SO_2} + \mathrm{2H_2S} \rightarrow \mathrm{3S} + \mathrm{2H_2O}$ và $\mathrm{SO_2} + \mathrm{Br_2} + \mathrm{2H_2O} \rightarrow \mathrm{H_2SO_4} + \mathrm{2HBr}$ ?

Giải. Phản ứng thứ nhất: S trong $\mathrm{SO_2}$ giảm $+4 \rightarrow 0$ , nên $\mathrm{SO_2}$ là chất oxi hoá (còn $\mathrm{H_2S}$ có S $-2 \rightarrow 0$ là chất khử). Phản ứng thứ hai: S tăng $+4 \rightarrow +6$ , nên $\mathrm{SO_2}$ là chất khử (và $\mathrm{Br_2}$ $0 \rightarrow -1$ là chất oxi hoá). $\mathrm{SO_2}$ có S ở mức trung gian nên đổi vai.

Phản ứng oxi hoá – khử, chất oxi hoá và chất khử

01Ví dụ minh hoạ