CTN · 0340 phút

Nguyên tử khối trung bình và phần trăm đồng vị

Trung bình có trọng số

01Phương pháp giải theo dạng

Dạng: Nguyên tử khối trung bình từ phần trăm đồng vị

Lập danh sách $(A_i,\ \%_i)$ của các đồng vị; kiểm tra tổng phần trăm $= 100$ .
Tính $\bar A = \dfrac{\sum A_i\%_i}{100}$ .
Nếu đề cho tỉ lệ số nguyên tử (ví dụ $3 : 1$ ) thì đổi thành phần trăm trước hoặc dùng $\bar A = \dfrac{3A_1 + 1A_2}{4}$ .
Làm tròn ở bước cuối, không làm tròn sớm.

Dạng: Tính phần trăm đồng vị từ nguyên tử khối trung bình

Gọi $x$ là tỉ lệ đồng vị này, $1 - x$ là đồng vị kia.
Lập $A_1(1 - x) + A_2 x = \bar A$ , giải $x$ ; hoặc dùng đường chéo.
Đổi $x$ sang phần trăm; kiểm tra tổng $100\%$ và rằng đồng vị gần $\bar A$ hơn chiếm nhiều hơn.

Dạng: Phần trăm khối lượng của một đồng vị trong hợp chất

Tính khối lượng mol $M$ của hợp chất (dùng $\bar A$ của các nguyên tố).
Trong $1$ mol hợp chất, số mol nguyên tử nguyên tố cần xét $= k$ ; số mol đồng vị $= k\cdot\%_i/100$ .
Khối lượng đồng vị $= (\text{số mol đồng vị})\times A_i$ (dùng $A_i$ của đồng vị, không dùng $\bar A$ ).
$\%m_i = \dfrac{\text{khối lượng đồng vị}}{M}\times100$ .

02Lỗi hay gặp

Lỗi	Vì sao sai	Cách tránh
Lấy trung bình cộng đơn giản $(35 + 37)/2 = 36$	Hai đồng vị không phổ biến như nhau	Nhân với phần trăm (trọng số)
Nhầm phần trăm khối lượng với phần trăm số nguyên tử	Đề cho phần trăm số nguyên tử	Đọc kĩ "số nguyên tử"
Gán nhầm phần trăm cho đồng vị	Phần trăm lớn thuộc đồng vị gần $\bar A$	Kiểm tra bằng trực giác
Đường chéo đảo tỉ lệ	Tỉ lệ nghịch với khoảng cách	Đồng vị gần $\bar A$ chiếm nhiều
Dùng $\bar A$ thay cho $A_i$ khi tính khối lượng đồng vị	Mỗi đồng vị có số khối riêng	Dùng $A_i$
Làm tròn sớm	Sai số tích luỹ	Giữ số lẻ đến bước cuối

Tiếp theoVí dụ →