LÝ THUYẾT - SÁCH HÌNH ĐỘNG
LỚP 10·10 / 2026

HTL · 0325 phút

Định lí côsin

Pi-ta-go mở rộng

01Ví dụ minh hoạ

Ví dụ 1 (tính cạnh)

Tam giác ABCABC có b=7b = 7, c=15c = 15, A=60∘A = 60^\circ. Tính aa.

Giải. Góc AA xen giữa hai cạnh bb, cc. Theo định lí côsin:

a2=72+152−2⋅7⋅15⋅cos⁡60∘=49+225−105=169,a^2 = 7^2 + 15^2 - 2\cdot 7\cdot 15\cdot\cos 60^\circ = 49 + 225 - 105 = 169,

nên a=13a = 13.

Ví dụ 2 (tính góc đặc biệt)

Tam giác ABCABC có a=19a = 19, b=5b = 5, c=16c = 16. Tính góc AA.

Giải. cos⁡A=b2+c2−a22bc=25+256−3612⋅5⋅16=−80160=−12,\cos A = \dfrac{b^2 + c^2 - a^2}{2bc} = \dfrac{25 + 256 - 361}{2\cdot 5\cdot 16} = \dfrac{-80}{160} = -\dfrac12, nên A=120∘A = 120^\circ.

Ví dụ 3 (nhận biết góc tù)

Tam giác có ba cạnh 66, 77, 1010 có góc tù không? Nếu có, tính côsin của góc đó.

Giải. Cạnh lớn nhất là 1010. Ta có 62+72−102=85−100=−15<06^2 + 7^2 - 10^2 = 85 - 100 = -15 < 0, nên góc đối diện cạnh 1010 là góc tù, với

cos⁡α=−152⋅6⋅7=−528,α≈100∘17′.\cos\alpha = \frac{-15}{2\cdot 6\cdot 7} = -\frac{5}{28}, \qquad \alpha \approx 100^\circ 17'.

ABC1076

Bước 1 / 4

Tam giác có ba cạnh . Góc tù (nếu có) nằm đối diện cạnh lớn nhất.

Ví dụ 4 (góc không đặc biệt)

Tam giác ABCABC có a=4a = 4, b=5b = 5, c=6c = 6. Tính các góc CC và AA (làm tròn đến phút).

Giải. cos⁡C=a2+b2−c22ab=16+25−3640=18 ⇒ C≈82∘49′,\cos C = \dfrac{a^2 + b^2 - c^2}{2ab} = \dfrac{16 + 25 - 36}{40} = \dfrac18 \ \Rightarrow\ C \approx 82^\circ 49', cos⁡A=b2+c2−a22bc=25+36−1660=34 ⇒ A≈41∘25′.\cos A = \dfrac{b^2 + c^2 - a^2}{2bc} = \dfrac{25 + 36 - 16}{60} = \dfrac34 \ \Rightarrow\ A \approx 41^\circ 25'.

Ví dụ 5 (thực tế)

Trở lại phần Khởi động: hai bức tường dài 3030 m và 5050 m, góc giữa chúng là 120∘120^\circ. Tính độ dài phần rào còn lại.

Giải. Gọi xx là độ dài cần tìm; góc 120∘120^\circ xen giữa hai cạnh 3030 và 5050:

x2=302+502−2⋅30⋅50⋅cos⁡120∘=900+2500+1500=4900,x^2 = 30^2 + 50^2 - 2\cdot 30\cdot 50\cdot\cos 120^\circ = 900 + 2500 + 1500 = 4900,

nên x=70x = 70 m. (Lớn hơn 58,358{,}3 m như ta dự đoán.)

Tương tácHai bức tường: rào bao nhiêu mét?

Đặt góc 90° để thấy đáp số Pi-ta-go (58,3 m), rồi kéo lên 120° để được 70 m. Góc càng mở, phần rào càng dài.

Tiếp theoLuyện tập →